58 politieke termen, klip en klaar.

Amendement

Voorstel van een Kamerlid om de tekst van een wetsvoorstel te wijzigen voordat de Tweede Kamer erover stemt.

AOW

Algemene Ouderdomswet: basispensioen vanaf de AOW-leeftijd, gefinancierd via omslagstelsel uit lopende premies.

Basisinkomen

Onvoorwaardelijke uitkering aan iedere burger, ter vervanging van een deel van het sociale stelsel.

Begrotingsregels

EU- en nationale afspraken die het tekort en de schuld van overheden beperken (3% tekort, 60% schuld als referentie).

Bestaanszekerheid

Politiek begrip dat duidt op een minimum aan zekerheid in inkomen, wonen en zorg dat de overheid moet borgen.

Box 3

Inkomstenbelasting-box voor vermogen (spaargeld, beleggingen, tweede huis); jaren-oude juridische strijd over fictief rendement vs werkelijk rendement.

Christen-democratie

Politieke stroming die christelijke ethiek combineert met sociale marktwerking, gespreide verantwoordelijkheid en EU-engagement.

Coalitie

Samenwerkingsverband van twee of meer partijen die samen een kabinet vormen.

Communitarisme

Politieke filosofie die de gemeenschap (familie, buurt, geloof, natie) als bron van waarden en plichten boven het individu plaatst.

Constitutionele toetsing

Mogelijkheid voor rechters om wetten te toetsen aan de Grondwet en zo nodig buiten toepassing te laten.

CPB-doorrekening

Onafhankelijke financiële analyse van partijprogramma's en kabinetsplannen door het Centraal Planbureau.

Eerste Kamer

Senaat met 75 leden die door Provinciale Staten worden gekozen; toetst wetten op rechtmatigheid en uitvoerbaarheid.

Europees Parlement

Direct gekozen vertegenwoordiging van EU-burgers met 720 leden; medewetgever met de Raad.

Europese Commissie

Uitvoerend orgaan van de EU; doet wetsvoorstellen, bewaakt verdragen en onderhandelt namens de Unie met derde landen.

Europese Raad

Top van regeringsleiders van de 27 lidstaten; bepaalt de grote politieke richtlijnen, geen wetgeving.

Europese Unie

Politiek-economische unie van 27 lidstaten, met gedeeltelijk gepoolde soevereiniteit, één markt en, voor 20 leden, één munt.

Evenredige vertegenwoordiging

Kiesstelsel waarin het percentage zetels gelijk is aan het percentage stemmen, met landelijke kiesdeler en geen kiesdrempel.

Fractievoorzitter

Leider van een partij in de Tweede Kamer; voert namens de fractie het woord bij debatten over hoofdlijnen en formatie.

Gemeenteraad

Direct gekozen volksvertegenwoordiging van een gemeente; controleert het college van burgemeester en wethouders.

Gendergelijkheid

Streven naar gelijke rechten, kansen en behandeling van mensen ongeacht gender; raakt aan onderwijs, werk, gezondheidszorg, recht.

Grondrechten

Fundamentele rechten van burgers, vastgelegd in de Grondwet en internationale verdragen zoals het EVRM en VN-mensenrechten-verdragen.

Hoge Raad

Hoogste rechterlijk college in Nederland; spreekt geen oordeel uit over feiten maar over de juiste toepassing van het recht.

Hypotheekrenteaftrek

Belastingvoordeel waarmee huiseigenaren betaalde hypotheekrente aftrekken van hun belastbaar inkomen.

Interpellatie

Apart Kamerdebat waarbij een minister of staatssecretaris over een specifiek onderwerp ter verantwoording wordt geroepen.

Kabinet

Het collectief van ministers en staatssecretarissen onder leiding van de minister-president dat de uitvoerende macht vormt.

Kabinetsformatie

Het proces na verkiezingen waarin partijen onderhandelen over een coalitieakkoord en een kabinet samenstellen.

Keynesianisme

Economische school die overheidsuitgaven bepleit in tijden van recessie om vraag te stimuleren en werkgelegenheid te beschermen.

Kiesdeler

Aantal stemmen dat een partij minimaal nodig heeft voor één zetel in de Tweede Kamer.

Liberalisme

Politieke filosofie die individuele vrijheid, rechtsstaat en (vaak) vrije markt centraal stelt.

Lijsttrekker

Eerste persoon op de kandidatenlijst van een partij; doorgaans het gezicht van de campagne en beoogd fractievoorzitter.

Minister-president

Voorzitter van de ministerraad en politiek leider van het kabinet; in Nederland sinds 23 februari 2026 Rob Jetten (D66).

Motie

Korte verklaring of verzoek van Kamerleden aan de regering; varianten zoals motie van afkeuring of motie van wantrouwen kunnen politiek zwaar wegen.

NAVO

Noord-Atlantische Verdragsorganisatie: collectief veiligheidsbondgenootschap van 32 lidstaten in Europa en Noord-Amerika.

Persvrijheid

Recht van journalisten om vrij te publiceren zonder voorafgaande censuur of onevenredige sancties.

Polderen

Typisch Nederlandse vorm van compromis-besluitvorming tussen overheid, werkgevers, vakbonden en maatschappelijke organisaties.

Populisme

Politieke stijl die 'het volk' tegenover 'de elite' plaatst en zich als enige authentieke vertegenwoordiger van het volk presenteert.

Provinciale Staten

Gekozen volksvertegenwoordiging van een provincie; kiest tevens de leden van de Eerste Kamer.

Publieke omroep

Door belasting gefinancierd omroepstelsel met onafhankelijke redactionele lijn; in Nederland gestructureerd via de NPO.

Raad van State

Het oudste adviesorgaan van de regering én hoogste algemene bestuursrechter; toetst wetsvoorstellen op juridische en bestuurlijke kwaliteit.

Rechtsstaat

Staat waarin overheidsmacht gebonden is aan recht en burgers via onafhankelijke rechters beschermd zijn tegen willekeur.

Regeerakkoord

Schriftelijke afspraak tussen coalitiepartijen waarin beleidsdoelen voor de kabinetsperiode zijn vastgelegd.

Restzetels

Zetels die overblijven na verdeling op basis van hele kiesdelers; verdeeld via de methode van de grootste gemiddelden (D'Hondt).

Sociaal-democratie

Centrum-linkse stroming die markt accepteert maar publieke voorzieningen, herverdeling en arbeidsbescherming als kerntaken ziet.

Soevereiniteit

Het hoogste gezag van een staat over een grondgebied en bevolking, zonder externe inmenging.

Stemwijzer

Online tool die stellingen vergelijkt met partij-standpunten en aangeeft welke partij het dichtst bij de gebruiker staat.

Subsidiariteit

Principe dat beleid op het laagst mogelijke bestuursniveau moet worden gemaakt: Europees, nationaal, lokaal of bij burgers zelf.

Toeslagenaffaire

Schandaal waarbij de Belastingdienst tussen ca. 2005-2019 onterecht duizenden ouders als fraudeurs aanmerkte bij kinderopvangtoeslag.

Trias politica

Klassieke leer over de scheiding van wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht ter voorkoming van machtsconcentratie.

Tweede Kamer

Direct gekozen Kamer van het parlement met 150 zetels die het regeringsbeleid controleert en wetten maakt of wijzigt.

Verenigde Naties

Wereldwijde organisatie van 193 staten met als doel vrede, veiligheid, mensenrechten en duurzame ontwikkeling te bevorderen.

Verzorgingsstaat

Politiek-economisch model waarin de overheid uitgebreide sociale voorzieningen organiseert: zorg, onderwijs, sociale zekerheid.

Verzuiling

Historische maatschappelijke ordening (ca. 1880–1965) waarin katholieken, protestanten, sociaaldemocraten en liberalen aparte instituties hadden.

Vlaktaks

Hypothetische belastinghervorming waarin alle inkomens onder één tarief vallen, eventueel met hoge belastingvrije voet.

Voorkeurstem

Stem op een specifieke kandidaat verder naar onderen op de lijst; bij genoeg voorkeurstemmen kan deze met voorrang verkozen worden.

Waterschap

Decentraal openbaar lichaam dat verantwoordelijk is voor waterveiligheid, waterkwaliteit en peilbeheer.

Westfalen-systeem

Internationale orde gebaseerd op soevereine staten en non-inmenging, ontstaan uit de Vrede van Westfalen (1648).

Wetsvoorstel

Officieel voorstel voor een nieuwe wet of wijziging, ingediend door regering of via initiatief van een Kamerlid.

WOZ-waarde

Geschatte marktwaarde van een onroerend goed, vastgesteld door de gemeente; basis voor OZB en deel van inkomstenbelasting.