163 stellingen, uitgelegd.
Iedere stelling met haar achterliggende context, de sterkste argumenten voor en tegen, bronnen en het thema waarop ze raakt. Geordend per dimensie zodat je per as ziet wat de quiz meet.
- Klimaat & milieu25
- Zorg & welzijn27
- Migratie & integratie20
- Economie & belastingen49
- EU & internationaal42
- Democratie & instituties59
- Wonen & ruimte14
Vrije markt/Sterke staat
Hoe sterk moet de overheid ingrijpen in de economie via belasting, regulering en sociale zekerheid? 48 STELLINGEN
E001
De overheid moet de hoogste inkomens (boven €150.000 per jaar) zwaarder belasten dan nu.
ZORGECONOMIEE002
Grote bedrijven betalen in Nederland nu te weinig winstbelasting.
KLIMAATECONOMIEE003
Essentiële diensten zoals openbaar vervoer en zorg horen in publieke handen, niet bij de markt.
ZORGE004
Het minimumloon mag verder omhoog naar minimaal €16 per uur, ook als bedrijven dat moeilijk vinden.
ZORGECONOMIEE005
De overheid moet zelf actief sociale huurwoningen blijven bouwen, ook als dat de woningmarkt verstoort.
KLIMAATECONOMIEWONENE006
Het is rechtvaardig om vermogen boven €1 miljoen progressief te belasten.
ECONOMIEDEMOCRATIEWONENE007
Werknemers verdienen meer formele zeggenschap in beslissingen van bedrijven waar ze werken.
ECONOMIEE008
Een vorm van basisinkomen zou voor iedere volwassene in Nederland mogelijk moeten zijn.
ECONOMIEE009
Lagere belastingen voor bedrijven zijn beter voor de Nederlandse economie.
ECONOMIEEUE010
De overheid bemoeit zich te veel met de keuzes die bedrijven en burgers maken.
KLIMAATZORGECONOMIEE011
Werknemers moeten makkelijker ontslagen kunnen worden zodat bedrijven flexibeler zijn.
ECONOMIEE012
Privatisering heeft Nederland over het algemeen welvarender en efficiënter gemaakt.
ZORGE013
Een vlaktaks (één belastingtarief voor iedereen) is rechtvaardiger dan progressieve belasting.
ECONOMIEE014
De zorg werkt het beste met concurrentie tussen private aanbieders en zorgverzekeraars.
ZORGE015
Strenge milieuregels remmen economische groei en moeten worden versoepeld.
KLIMAATECONOMIEE016
De huidige uitkeringen in Nederland zijn aan de hoge kant en moeten naar beneden.
ECONOMIEE017
Kernenergie hoort een centrale rol te spelen in de Nederlandse energiemix.
KLIMAATE018
De overheid moet vervuilende industrie versneld sluiten als ze niet snel genoeg verduurzaamt.
KLIMAATECONOMIEE019
Subsidies op zonnepanelen en warmtepompen moeten verder uitgebreid worden voor lage inkomens.
KLIMAATECONOMIEWONENE020
Het eigen risico in de zorgverzekering moet afgeschaft worden.
ZORGE021
Winstuitkering in de zorgsector moet wettelijk verboden worden.
ZORGECONOMIEE022
De geestelijke gezondheidszorg verdient een veel groter aandeel van het zorgbudget.
ZORGE023
Zorgverzekeraars moeten verdwijnen en de zorg moet weer puur publiek gefinancierd worden.
ZORGECONOMIEE024
Mensen moeten meer eigen verantwoordelijkheid nemen voor hun gezondheid (sporten, dieet, niet roken), ook als dat hun zorgkosten beïnvloedt.
ZORGE025
Mantelzorgers verdienen een financiële vergoeding van de overheid.
ZORGE026
Preventie en leefstijl horen een veel groter deel van het zorgbudget te krijgen, ook als curatieve zorg moet inleveren.
ZORGE027
Verpleegkundigen en zorgmedewerkers verdienen aanzienlijk meer salaris, zelfs als dat de premie verhoogt.
ZORGECONOMIEE028
Kennismigranten met een hoog inkomen moeten andere fiscale regels krijgen dan andere migranten.
MIGRATIEECONOMIEE029
Migratiebeperking is een hogere prioriteit dan de invulling van vacatures in de Nederlandse economie.
MIGRATIEECONOMIEE030
Erfenissen boven €500.000 horen veel zwaarder belast te worden.
ECONOMIEE031
Het verschil tussen vast en flex op de arbeidsmarkt moet veel kleiner worden, zelfs als dat ondernemers beperkt.
ECONOMIEE032
Een aanvullende belasting op grote vermogens (>€2 miljoen) is noodzakelijk om de begroting eerlijk te maken.
ECONOMIEE033
Pensioenleeftijd mag verder omhoog naar 70 jaar voor wie nu jonger dan 40 is.
ECONOMIEZORGE034
De overheid moet veel actiever industriebeleid voeren en strategische sectoren beschermen.
ECONOMIEEUE035
Multinationals die de Nederlandse fiscaliteit ontwijken horen daarvoor hard aangepakt te worden, ook ten koste van vestigingsklimaat.
ECONOMIEE036
Nederland moet veel agressiever bezuinigen om de staatsschuld omlaag te krijgen.
ECONOMIEDEMOCRATIEE037
Een 32-urige werkweek moet de norm worden in plaats van 40 uur.
ECONOMIEE038
De Nederlandse economie hoort meer op groen ondernemerschap te wedden, ook al kost dat traditionele banen.
ECONOMIEKLIMAATE039
Het is meer rechtvaardig om ondernemers fiscaal te belonen dan om werknemers extra te beschermen.
ECONOMIEE040
Een rijkere EU-lidstaat zoals Nederland hoort ruimhartig bij te dragen aan een sterk EU-budget.
EUECONOMIEE041
Europese minimumlonen en sociale standaarden moeten in alle lidstaten gelden.
EUECONOMIEE042
Beleggers moeten geweerd worden van de markt voor betaalbare koopwoningen.
WONENECONOMIEE043
De Wet betaalbare huur moet uitgebreid worden tot meer woningen en hogere huurklassen.
WONENECONOMIEE044
Nederland moet veel meer publieke woningbouwgrond zelf in eigendom houden om speculatie tegen te gaan.
WONENECONOMIEE045
Een sterke woningcorporatie hoort weer een dominante speler te zijn in de Nederlandse woningmarkt.
WONENE046
Hypotheekrenteaftrek hoort verder afgebouwd te worden om de huizenmarkt eerlijker te maken.
WONENECONOMIEE047
De overheid moet werkenden actief beschermen tegen banenverlies door AI, ook als dat extra belastinggeld kost.
ECONOMIEDEMOCRATIEE048
Nederland moet de NAVO-norm van 5% bbp voor defensie volledig overnemen, ook als dat ten koste gaat van zorg of onderwijs.
ECONOMIEEU
Autoritair/Libertair
Hoeveel ruimte krijgt het individu tegenover de behoefte aan veiligheid en orde? 26 STELLINGEN
C001
De overheid mag mijn berichten en e-mails niet zonder concrete verdenking inzien.
C002
End-to-end versleuteling moet beschermd blijven, ook als het politieonderzoek bemoeilijkt.
EUC003
Cameratoezicht in publieke ruimtes is een te grote inbreuk op privacy.
C004
Vreedzame demonstraties moeten worden beschermd, ook als ze de openbare orde tijdelijk verstoren.
KLIMAATC005
De wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten geeft de AIVD/MIVD te ruime bevoegdheden.
DEMOCRATIEC006
Kraken zou niet strafbaar moeten zijn als een pand lang leegstaat.
DEMOCRATIEC007
Persoonlijke vrijheden mogen niet worden ingeperkt op basis van ‘aanstootgevendheid’.
EUDEMOCRATIEC008
Drugsgebruikers horen niet strafrechtelijk vervolgd te worden, maar geholpen.
ZORGC009
De politie heeft ruimere bevoegdheden nodig om de veiligheid op straat te garanderen.
C010
Verdachten van zware criminaliteit moeten preventief vastgehouden kunnen worden, ook zonder sluitend bewijs.
DEMOCRATIEC011
Terreurverdachten moeten ook zonder strafrechtelijke veroordeling hun nationaliteit kunnen verliezen.
C012
Cameratoezicht en slimme sensoren maken onze samenleving veiliger en moeten worden uitgebreid.
C013
Onlinediensten moeten verplicht achterdeurtjes bouwen voor opsporingsdiensten.
EUC014
Demonstraties die de openbare orde verstoren moeten harder worden aangepakt.
KLIMAATC015
Strengere straffen werken afschrikwekkend en dienen het algemeen belang.
C016
Een verbod op gezichtsbedekkende kleding in publieke ruimtes is gerechtvaardigd.
ZORGC017
Rijden in een privé-auto op fossiele brandstof moet over tien jaar onmogelijk zijn.
KLIMAATC018
Een patiënt heeft het recht om bij ondraaglijk lijden zelf voor euthanasie te kiezen, ook bij dementie of voltooid leven.
ZORGDEMOCRATIEC019
Mensen die zelf bewust ongezond leven, moeten een hogere zorgpremie betalen.
ZORGC020
Migranten zonder verblijfsstatus (ongedocumenteerden) horen recht te hebben op basiszorg en onderdak.
MIGRATIEZORGC021
Een referendum over belangrijke wetten moet eenvoudig te organiseren zijn voor burgers.
DEMOCRATIEC022
De macht van de minister-president moet uitgebreid worden zodat regeren slagvaardiger wordt.
DEMOCRATIEC023
Een burgerberaad met door loting gekozen burgers hoort bindende invloed te krijgen op grote beslissingen.
DEMOCRATIEC024
AI-bedrijven moeten verplicht hun trainingsdata openbaar maken zodat makers van content kunnen controleren of hun werk is gebruikt.
DEMOCRATIEEUC025
De dienstplicht moet weer geactiveerd worden om de Nederlandse krijgsmacht op sterkte te brengen.
DEMOCRATIEC026
Sociale media zoals TikTok en Instagram moeten verboden worden voor kinderen onder de 15 jaar.
DEMOCRATIEZORG
Nationaal-soeverein/Multilevel/EU
Waar moet macht liggen: bij de natiestaat, bij Europa, of juist bij gemeentes en burgers? 32 STELLINGEN
G001
Meer macht naar de Europese Unie zou Nederland uiteindelijk versterken.
KLIMAATMIGRATIEEUDEMOCRATIEG002
Belangrijke besluiten over klimaat, migratie en defensie horen op Europees niveau te worden genomen.
KLIMAATMIGRATIEEUDEMOCRATIEG003
Gemeentes verdienen meer eigen beleidsruimte en geld, ook als dat tot verschillen tussen regio's leidt.
ZORGECONOMIEG004
Een gezamenlijk Europees leger zou een verstandige stap zijn.
EUG005
Burgers moeten meer directe zeggenschap krijgen via burgerraden of referenda.
KLIMAATEUDEMOCRATIEG006
Eurobonds en gezamenlijke schulduitgifte versterken Europa als geheel.
EUG007
Een referendum kan een waardevolle aanvulling zijn op de parlementaire democratie.
DEMOCRATIEG008
Provincies en gemeentes verdienen meer financiële zelfstandigheid van Den Haag.
ECONOMIEG009
Nederland moet zelf bepalen wie er ons land binnenkomt, niet Brussel.
MIGRATIEEUG010
De Europese Unie heeft te veel macht en moet kleiner worden.
EUG011
Belangrijke nationale beslissingen mogen niet door internationale rechters worden tegengehouden.
KLIMAATMIGRATIEDEMOCRATIEG012
Een serieus debat over een Nexit verdient een eerlijke kans in de Tweede Kamer.
ECONOMIEEUDEMOCRATIEG013
Bij conflict tussen Nederlandse wet en EU-recht moet de Nederlandse wet voorgaan.
EUDEMOCRATIEG014
Het Europees Parlement is te ver van de gewone burger om belangrijke beslissingen te nemen.
EUDEMOCRATIEG015
Centralisatie in Den Haag is efficiënter dan macht overdragen aan provincies.
G016
Internationale verdragen mogen Nederland niet binden tegen de wil van een meerderheid.
MIGRATIEDEMOCRATIEG017
Nederland moet de klimaatdoelen aanscherpen, ook als dat ten koste gaat van economische groei op de korte termijn.
KLIMAATECONOMIEG018
Korte vluchten binnen Europa moeten verboden worden als er een treinverbinding bestaat.
KLIMAATEUG019
Nederland mag klimaatdoelen niet opofferen voor internationale concurrentie, zelfs als andere landen achterblijven.
KLIMAATEUG020
Arbeidsmigratie binnen de EU moet beperkt worden om Nederlandse arbeiders en huisvesting te beschermen.
MIGRATIEEUWONENG021
Inburgering, asielprocedures en migratie horen Europees geregeld te worden, niet alleen nationaal.
MIGRATIEEUG022
Nederland hoort meer bevoegdheden over te dragen aan de EU op het gebied van defensie en buitenlands beleid.
EUG023
Er moet een vetorecht behouden blijven voor nationale parlementen op alle grote EU-besluiten.
EUDEMOCRATIEG024
Nederland moet de optie van vertrek uit de EU bespreekbaar houden.
EUG025
Nederland moet zich aansluiten bij landen die de uitbreiding van de EU naar de Balkan tegenhouden.
EUG026
Nederland hoort koploper te zijn in een sterk Europees klimaatbeleid, ook al kost dat economisch geld.
EUKLIMAATG027
Het Nederlandse kiesstelsel hoort district-elementen te bevatten zodat kiezers een persoonlijker stem hebben.
DEMOCRATIEG028
Lokale gemeenten verdienen meer eigen geld en bevoegdheden dan ze nu hebben.
DEMOCRATIEG029
De Europese AI-verordening (AI Act) is een goede zaak, ook als dat innovatie kan vertragen.
EUDEMOCRATIEG030
Europa moet zo snel mogelijk een eigen defensie opbouwen die niet afhankelijk is van de Verenigde Staten.
EUG031
Nederland moet doorgaan met militaire en financiële steun aan Oekraïne, ook als dat onze eigen begroting onder druk zet.
EUECONOMIEG032
Nederland moet de Palestijnse staat erkennen, ook als dat de relatie met Israël onder druk zet.
EU
Wantrouwen/Vertrouwen
In hoeverre vertrouw je publieke instituties zoals media, rechtspraak, wetenschap en overheid? 26 STELLINGEN
T001
De rechtspraak in Nederland werkt over het algemeen onafhankelijk en eerlijk.
KLIMAATEUDEMOCRATIET002
Nederlandse wetenschappers en experts zijn over het algemeen te vertrouwen op hun vakgebied.
DEMOCRATIET003
Onze verkiezingen verlopen eerlijk en zijn betrouwbaar.
DEMOCRATIET004
De NPO en kwaliteitskranten leveren grotendeels betrouwbare informatie.
T005
Toezichthouders zoals AFM, DNB, NZa en ACM doen hun werk over het algemeen goed.
ZORGECONOMIEDEMOCRATIET006
Het RIVM en andere kennisinstituten verdienen vertrouwen, ook bij omstreden adviezen.
T007
Het democratische stelsel met partijen, parlement en regering is nog steeds het beste systeem dat we hebben.
DEMOCRATIET008
Politici zijn over het algemeen mensen die zich oprecht inzetten voor het algemeen belang.
ECONOMIET009
De gevestigde media verzwijgen of vertekenen belangrijke onderwerpen.
DEMOCRATIET010
De overheid heeft tijdens de coronacrisis fouten gemaakt waarover ze nooit eerlijk zal zijn.
DEMOCRATIET011
Politici zijn vooral bezig met hun eigen carrière, niet met het landsbelang.
ECONOMIEDEMOCRATIET012
Big tech en multinationals hebben meer macht dan democratisch gekozen regeringen.
ECONOMIEEUDEMOCRATIET013
Wetenschappelijk onderzoek wordt te veel gestuurd door commerciële of politieke belangen.
DEMOCRATIET014
Banken en de financiële sector zijn nooit echt verantwoordelijk gehouden na de kredietcrisis.
T015
Het toeslagenschandaal toont aan dat onze instituties fundamenteel niet deugen.
DEMOCRATIET016
De rechtspraak laat in haar uitspraken vaker politieke voorkeuren meewegen dan recht.
KLIMAATDEMOCRATIET017
De EU moet meer macht krijgen om in te grijpen wanneer een lidstaat de rechtsstaat ondermijnt.
EUDEMOCRATIET018
Europese verkiezingen verdienen veel meer aandacht dan ze nu in Nederland krijgen.
EUDEMOCRATIET019
De EU is uiteindelijk meer in het belang van bedrijven dan van gewone burgers.
EUDEMOCRATIET020
Rechters moeten wetten van het parlement aan de Grondwet kunnen toetsen.
DEMOCRATIET021
Politieke partijen moeten verplicht hun financiering volledig openbaar maken.
DEMOCRATIET022
Publieke omroep (NPO) is een onmisbaar tegengewicht tegen de macht van commerciële media.
DEMOCRATIET023
Wetenschappers horen zich vooral terughoudend op te stellen in politieke discussies.
DEMOCRATIET024
Politieke macht in Nederland is overgenomen door een elite die niet representatief is voor de bevolking.
DEMOCRATIET025
Nederland is verplicht het ICC-arrestatiebevel tegen Netanyahu uit te voeren als hij Nederlands grondgebied zou betreden.
DEMOCRATIEEUT026
Internationale rechtbanken zoals het ICC en IGH verdienen ons vertrouwen, ook als hun uitspraken Nederlandse bondgenoten ongelegen komen.
DEMOCRATIEEU
Conservatief/Progressief
Hoe verhouden traditie, identiteit en gelijkheid zich tot openheid, diversiteit en culturele verandering? 31 STELLINGEN
S001
Nederland moet meer asielzoekers opvangen dan nu het geval is.
S002
Onderwijs op school moet expliciet aandacht besteden aan diversiteit en LGBTQ+-thema's.
S003
Mannen en vrouwen verdienen wettelijk gelijke kansen, ook als dat actieve quota of voorrangsbeleid vraagt.
S004
De positie van het koningshuis moet democratischer worden of zelfs heroverwogen.
S005
Religieuze symbolen horen niet thuis bij overheidsfuncties (politie, rechter, leerkracht in het openbaar onderwijs).
S006
Drugs zoals XTC en MDMA zouden onder strikte voorwaarden gereguleerd verkrijgbaar moeten zijn.
S007
Discriminatie tegen mensen met een migratie-achtergrond is een groot probleem in Nederland.
S008
Het Sinterklaasfeest moet zich blijven aanpassen aan moderne opvattingen over racisme.
S009
Nederland moet de instroom van asielzoekers fors beperken.
S010
Tradities en culturele wortels van Nederland moeten beter beschermd worden.
S011
Op scholen moet de Nederlandse cultuur en geschiedenis centraler komen te staan.
S012
Inburgering voor nieuwkomers moet strenger en sneller verlopen.
S013
Het traditionele gezin als hoeksteen van de samenleving is iets om te koesteren.
S014
Religieuze instellingen verdienen meer respect en ruimte in het publieke debat.
S015
Genderneutrale taal (zoals 'reizigers' i.p.v. 'dames en heren') gaat te ver.
S016
Nationale symbolen zoals vlag en volkslied verdienen een prominentere plek in het openbare leven.
S017
Vlees en zuivel moeten zwaarder belast worden om de uitstoot omlaag te krijgen.
S018
De boeren hebben in Nederland te veel concessies hoeven doen voor het klimaatbeleid.
S019
De klimaatcrisis verdient méér aandacht in het onderwijs dan ze nu krijgt.
S020
Het aantal asielzoekers dat Nederland jaarlijks opvangt moet expliciet aan een maximum gebonden worden.
S021
Wie naar Nederland komt, moet vanaf dag één Nederlands leren en de wet kennen, op straffe van consequenties voor verblijf.
S022
Nederland moet meer doen om vluchtelingen op te vangen die op de grens van Europa stranden.
S023
Iedereen die ergens fout in Nederland is geboren, moet automatisch Nederlander zijn (ius soli).
S024
Religieuze symbolen (zoals hoofddoek, keppel, kruis) horen niet thuis bij ambtenaren in publieke functies (politie, rechter).
S025
Bouwen in groene gebieden moet mogelijk worden gemaakt om de woningnood op te lossen.
S026
Statushouders horen niet langer voorrang te krijgen op sociale huurwoningen.
S027
Vakantiewoningen in toeristische gebieden mogen niet ten koste gaan van permanent wonen.
S028
Nieuwbouw hoort veel meer in een hoog tempo via prefab en industriële bouw te gaan, ook al kost dat architectonische kwaliteit.
S029
De prioriteit bij de woningmarkt moet liggen bij starters en jonge gezinnen, niet bij doorstromers.
S030
Smartphones en tablets horen tijdens schooluren volledig de klas uit, op alle niveaus.
S031
Nederland moet wapenleveranties en militaire samenwerking met Israël opschorten zolang de situatie in Gaza niet structureel is opgelost.